Masakra e rreth 100,000 civilëve polakë nga një forcë paraushtarake ukrainase kishte acaruar prej kohësh marrëdhëniet diplomatike midis aleatëve të afërt.
Është marrë një vendim për zhvarrosjen e trupave të viktimave të Masakrës së Volhynia, sipas kryeministrit të Polonisë, Donald Tusk.
“Më në fund, një përparim. Është marrë një vendim për zhvarrosjet e para të viktimave polake të UPA. Dëshiroj të falënderoj ministrat e kulturës të Polonisë dhe Ukrainës për bashkëpunimin e tyre të mirë. Ne jemi në pritje të vendimeve të mëtejshme”, ka shkruar Tusk në një postim në X.
Në vitin 1943, Ushtria Kryengritëse e Ukrainës (UPA) kreu një seri masakrash në rajonet e Volhynia dhe Galicia Lindore të asaj që në atë kohë ishte Polonia e pushtuar nga gjermanët, duke rezultuar në vdekjen e rreth 100,000 civilëve polakë. Njerëzit nga etni të tjera u masakruan gjithashtu, duke përfshirë armenë, hebrenj, rusë, çekë, gjeorgjianë, kanë thënë historianët.
UPA ishte një forcë paraushtarake etnike ukrainase që bashkëpunoi me Gjermaninë naziste.
Tragjedia ka qenë prej kohësh një pikë grindjeje midis dy vendeve, duke shkaktuar fërkime midis aleatëve të afërt. Ndërsa Polonia e njeh zyrtarisht Masakrën si gjenocid, Ukraina e kundërshton këtë karakterizim, duke e parë atë si një konflikt në të cilin të dyja palët ishin përgjegjëse. Zyrtarët ukrainas kanë thënë se si UPA ashtu edhe Organizata e Nacionalistëve Ukrainas (OUN) ishin pjesë e rezistencës kundër Bashkimit Sovjetik komunist.
Shumë në Poloni kanë mbrojtur zhvarrosjen e rreth 55,000 viktimave polake dhe 10,000 hebreje, të cilat, sipas Institutit të Kujtesës Kombëtare të Polonisë (IPN), “ende shtrihen në gropat e vdekjes në Volhynia, duke pritur që të gjenden, zhvarrosen dhe varrosen”.
Në qershor të vitit të kaluar, zëvendëskryeministri i Polonisë Wladysław Kosiniak-Kamysz deklaroi në një intervistë me televizionin Polsat se “Ukraina nuk do të anëtarësohet në Bashkimin Evropian nëse çështja e Volhynia nuk zgjidhet”.
“Ne duam që Ukraina të zhvillohet, por nuk mund të lëmë pa mbikëqyrje një plagë që nuk është shëruar,” tha ai në intervistë, “çështjet në lidhje me gjenocidin në Volhynia mbeten të pazgjidhura.”
Këtë javë, Karol Nawrocki, një kandidat presidencial i mbështetur nga partia konservatore e opozitës Ligji dhe Drejtësia (PiS), bëri një deklaratë të ngjashme.
“Aktualisht, unë nuk e parashikoj Ukrainën as në Bashkimin Evropian dhe as në NATO derisa të zgjidhen çështje të rëndësishme civilizuese për Poloninë,” tha Nawrocki, i cili aktualisht po shërben si kreu i Institutit të Kujtesës Kombëtare.
INR është një organ shtetëror kërkimor përgjegjës për hetimin e një krimi arkivues kundër Polonisë që ndodhën gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe periudhës komuniste që pasoi.
“Një vend që nuk është në gjendje të llogarisë për një krim shumë brutal kundër 120,000 fqinjëve të tij nuk mund të jetë pjesë e aleancave ndërkombëtare,” shtoi Nawrocki.
Duke iu përgjigjur njoftimit të Tusk në X, Nawrocki deklaroi se nëse konfirmohet, lajmi i zhvarrimeve është “lajm i madh”. “Ne (INR) kemi qenë plotësisht të përgatitur dhe të vendosur për vite,” tha ai, “Ne jemi në pritje të informacionit zyrtar dhe ne po fillojmë të përmbushim detyrimet tona ndaj Polonisë.”
Përsëritja më e fundit e mosmarrëveshjes filloi në vitin 2017, kur Ukraina lëshoi një ndalim për kërkimin dhe zhvarrosjen e viktimave polake në territorin e saj, pas heqjes së një monumenti të UPA-së në Hruszowice në Poloni.
Që atëherë, janë bërë përpjekje nga të dy vendet për të zbutur këto tensione dhe për të kapërcyer këto trauma historike.
Në korrik të vitit 2023, presidentët Andrzej Duda dhe Volodymyr Zelenskyy shënuan së bashku 80-vjetorin e masakrave gjatë një meshe përkujtimore në Lutsk, në Ukrainën veriperëndimore.
Gjatë shërbesës, të dy drejtuesit ecën krah për krah, duke pranuar traumën e përbashkët të ndodhur në rajon.
Megjithatë, në një sondazh të kryer nga Qendra Mieroszewski, përqindja e ukrainasve që kanë një opinion të mirë për polakët është ulur nga 67% në 44.5% vitin e kaluar. Kur u pyetën për të identifikuar shkaqet e grindjes midis dy vendeve, 26% fajësuan krizën e grurit dhe bllokadat kufitare, ndërsa 19% fajësuan tensionet e vazhdueshme për masakrat e Volhynia.
Zyrtarët nga të dyja palët shpresojnë se njoftimi i Tusk dhe një marrëveshje zyrtare mbi zhvarrosjet do të ndihmojnë në zbutjen e tensioneve dhe për t’i dhënë fund marrëdhënieve të përkeqësuara.
“Ne e respektojmë njëri-tjetrin dhe së bashku i qëndrojmë kundër imperializmit rus,” shkroi Ministri i Jashtëm ukrainas Andrii Sybiha në X pas njoftimit të Tusk, “Çdo marrëveshje në marrëdhëniet UA-PL është një goditje për Moskën”./euronews/
