Kina sheh një dritare strategjike për të kthyer tarifat e Presidentit Donald Trump në avantazh të vetin, duke riformësuar tregtinë globale në mënyra që e izolojnë ekonominë e saj prej rreth 19 trilionë dollarësh nga presioni amerikan për shumë vite në vijim.
Sipas një hetimi të Reuters, Pekini po shfrytëzon pasigurinë e krijuar nga Trump për të endur bazën e tij gjigante prodhuese në blloqet më të mëdha ekonomike të botës, përfshirë Bashkimin Evropian, shtetet e Gjirit dhe një pakt trans-paqësor tregtar. Shtytja përfshin përshpejtimin e rreth 20 marrëveshjeve tregtare, shumë prej tyre të negociuara prej vitesh, pavarësisht shqetësimeve për mbiprodhimin kinez, aksesin e pabarabartë në treg dhe kërkesën e dobët të brendshme.
Një shqyrtim nga Reuters i 100 artikujve në gjuhën kineze, të shkruar që nga viti 2017 nga studiues tregtie të mbështetur nga shteti, tregon një përpjekje sistematike të këshilltarëve të politikave për të “çmontuar” politikën tregtare të SHBA-ve dhe neutralizuar strategjinë e Uashingtonit për frenimin e Kinës.
Kina tani po e vë këtë plan në praktikë. Marrëveshja e arritur me Kanadanë gjatë vizitës së janarit në Pekin të kryeministrit Mark Carney, që ul tarifat për automjetet elektrike kineze, ishte vetëm e para nga shumë të tjera.
“Mos e ndërprit kundërshtarin kur po bën një gabim”, tha një zyrtar kinez për agjendën përçarëse të Trump.
Analiza, e bazuar në mbi 2 mijë punime strategjike të miratuara nga Chinese Academy of Social Sciences dhe Peking University, tregon se brenda politikëbërjes ekziston bindja se ndryshimet strukturore të dhimbshme janë çmim i pranueshëm për dominimin afatgjatë të tregtisë globale. Përmbajtja e këtyre punimeve raportohet për herë të parë.
Nëse strategjia ka sukses, Pekini mund të përmbysë më shumë se një dekadë politikë tregtare amerikane, duke u vendosur në zemër të një rendi të ri shumëpalësh të formësuar nga Kina, thanë dy diplomatë perëndimorë.
“Kinezët kanë tani një mundësi të artë”, tha Alicia Garcia Herrero, studiuese e lartë në Bruegel.
Ministria kineze e Tregtisë nuk iu përgjigj kërkesës për koment. Një zyrtar amerikan tha për Reuters se nuk ishte surprizë që vendet me suficite të mëdha tregtare kërkojnë të ruajnë globalizimin.
“Presidenti Trump po rregullon problemet që globalizimi i ka shkaktuar SHBA-ve, ndërsa vendet e tjera po dyfishojnë bastin mbi globalizimin”, tha ai.
Ndërtimi i blloqeve
Toni i Kinës ka ndryshuar. Një vit më parë, Pekini përdorte retorikë luftarake, duke cituar Mao Zedong dhe rezistencën ndaj Perëndimit. Tani, teksa përgatitet të presë Trump në prill, diplomatët kinezë po udhëtojnë globalisht për të nxitur partnerët tregtarë të mbrojnë multilateralizmin dhe tregtinë e hapur.
Në janar, Kina dërgoi diplomatin e saj kryesor në Lesoto, e goditur fillimisht me tarifë 50% nga Trump, për të premtuar bashkëpunim zhvillimor. Media shtetërore njoftoi gjithashtu zero tarifa për importet nga 53 vende afrikane. Paralelisht, Pekini po promovon sisteme doganore me AI dhe po rikoncepton infrastrukturën digjitale të tregtisë.
Qëllimi është i qartë: Ta ngulitë Kinën aq thellë në tregtinë globale sa partnerët të mos munden të shkëputen nën presionin amerikan. “Anti-shkëputja duhet të bëhet fokusi kryesor”, shkroi Ni Feng nga CASS në 2024.
Bisedimet e ngecura po përshpejtohen. Që nga 2017-a, Kina ka negociuar me Hondurasin, Panamanë, Perunë, Korenë e Jugut dhe Zvicrën. Ministria e Tregtisë ka deklaruar gatishmëri për marrëveshje dypalëshe dhe rajonale.
Ministri i Jashtëm, Wang Yi befasoi negociatorët evropianë në nëntor duke përmendur një marrëveshje të tregtisë së lirë me BE-në. Më pas, ai shtyu Këshillin e Bashkëpunimit të Gjirit drejt një FTA-je. Në janar, kryeministri britanik Keir Starmer ra dakord me Xi Jinping për një studim fizibiliteti për shërbimet. Ndërkohë, kancelari gjerman Friedrich Merz ka sinjalizuar “partneritete strategjike”.
Ministri i Tregtisë, Wang Wentao, e ka prioritet anëtarësimin në CPTPP, pasardhëse e TPP-së nga e cila SHBA-ja u tërhoq në 2017.
Sfidat mbeten: Suficiti i madh tregtar i Kinës ngre frikën e vërshimit të mallrave të lira. Wendy Cutler, ish-negociatore e TPP-së, tha se Kina duhet të kalojë nga fjalët në vepra, duke theksuar pabarazitë dhe masat shtrënguese ndaj vendeve si Japonia. Një diplomat evropian i quajti ofertat “propagandë”, ndërsa këshilltarët kinezë kujtojnë se marrëveshja e investimeve BE–Kinë e vitit 2020 u arrit gjatë mandatit të parë të Trump, por u ngrinë në 2021.
Mësime të nxjerra
Disa këshilltarë argumentojnë se Kina duhet të studiojë se si SHBA-të kanë “armatosur” institucionet globale dhe të shfrytëzojë dobësimin e tyre, përfshirë Organizatën Botërore të Tregtisë. Të tjerë theksojnë ndikimin në standardet globale përmes Belt and Road Initiative dhe Regional Comprehensive Economic Partnership.
Në praktikë, marrëveshja e përditësuar me Azinë Juglindore fokusohet te tregtia digjitale dhe AI. Në “Portin e Miqësisë” në kufirin me Vietnamin, media shtetërore thotë se zgjidhjet me AI kanë ulur pritjet me 20%, ndonëse Reuters nuk e verifikoi në mënyrë të pavarur.
Suficit trilionësh
Rreziku i suficitit tregtar prej rreth 1.2 trilionë dollarësh për partnerët është real. Pascal Lamy paralajmëroi se Europa po merr më shumë mallra sesa mund të përthithë. Nga ana tjetër, Stephen Nagy vlerëson se marrëveshja e Kanadasë synon levë për bisedimet e USMCA, por se Trump nuk do të lëkundet.
Meksika mbetet e kujdesshme, ndërsa HSBC thekson se partnerët kanë nevojë që Kina të ringjallë konsumin e brendshëm. Pekini thotë se importet do të rriten me planin pesëvjeçar të ardhshëm, por ribalancimi kërkon kohë.
Trump ka edhe tre vite në detyrë; një administratë e ardhshme mund të rikthejë koalicionet kundër Kinës. Siç shkroi Zhao Pu nga Universiteti Renmin, tani në CASS, Kina duhet të studiojë thellë logjikën e veprimeve amerikane për t’u përballur me ofensiva strategjike gjithnjë e më të ashpra. /tvklan.al
