Në vitin 2025, zjarret e egra kanë konsumuar mbi një milion hektarë tokë në vendet e Bashkimit Evropian, duke shënuar një rekord të ri që nga fillimi i regjistrimit të të dhënave në vitin 2006. Sipas të dhënave të fundit, deri në mesin e gushtit, sipërfaqja e djegur ka arritur në 1,015,731 hektarë, duke tejkaluar rekordin e mëparshëm të vitit 2017 me 988,524 hektarë të shkatërruar. Kjo sipërfaqe është më e madhe se territori i Qipros, duke nxjerrë në pah përmasat alarmante të krizës.
Të dhënat, të mbledhura nga Sistemi Evropian i Informacionit për Zjarret Pyjore (EFFIS) nën ombrellën e programit evropian të monitorimit të klimës, Copernicus, marrin në konsideratë vetëm zjarret që kanë djegur të paktën 30 hektarë tokë. Spanja dhe Portugalia, dy nga vendet më të prekura, vazhdojnë të përballen me flakë të pandalshme, ndërsa vende të tjera si Rumania dhe Franca po ashtu raportojnë dëme të konsiderueshme.
Spanja: Epiqendra e krizës
Spanja ka pësuar dëmet më të mëdha, me rreth 400,000 hektarë të djegur, që përfaqësojnë afro 40% të totalit të sipërfaqes së shkatërruar në BE. Zjarret në perëndim të vendit kanë qenë veçanërisht shkatërruese, duke marrë jetën e katër personave dhe duke sfiduar përpjekjet e mijëra zjarrfikësve të angazhuar në terren. Sipas të dhënave të Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS), emetimet e karbonit nga zjarret në Spanjë gjatë dy javëve të para të gushtit 2025 kanë tejkaluar të gjitha rekordet e mëparshme që nga viti 2003.
Portugalia: Një tjetër rekord i hidhur
Portugalia, e cila mban rekordin e vitit 2017 me 563,530 hektarë të djegur, është vendi i dytë më i prekur këtë vit, me afro 274,000 hektarë të shkatërruar deri më 21 gusht 2025. Kjo shifër është e jashtëzakonshme për faktin se një sipërfaqe kaq e madhe është djegur kaq herët gjatë vitit, duke e bërë 2025-ën një nga vitet më të rënda për zjarret në historinë e vendit. Autoritetet portugeze kanë shpallur gjendje të jashtëzakonshme dhe kanë angazhuar mbi 3,700 zjarrfikës për të luftuar flakët.
Rumania dhe Franca: Dëme të konsiderueshme
Rumania ka regjistruar 126,000 hektarë të djegur, duke u renditur si një nga vendet më të prekura. Ndërkohë, në Francë, 35,600 hektarë pyje janë shndërruar në hi, kryesisht në rajonin e Aude, ku një zjarr masiv në fillim të gushtit shkatërroi një sipërfaqe rekord, e konsideruar si zjarri më i rëndë në rajonin mesdhetar të Francës në 50 vitet e fundit. Përtej kufijve të BE-së, Britania e Madhe po përjeton një vit të jashtëzakonshëm për zjarret, me flakë të mëdha të raportuara gjatë një vale të nxehti në prill dhe zjarre të tjera në veri të Skocisë në fund të qershorit.
Ndikimi në mjedis
Sipas EFFIS, zjarret në 22 nga 27 vendet e BE-së kanë lëshuar 35 megatonë CO2 në atmosferë që nga janari 2025, një shifër e paprecedentë për këtë periudhë të vitit. Kjo sugjeron se rekordi i vitit 2017, me 41 megatonë CO2, mund të thyhet para fundit të vitit. Emetimet e larta të karbonit, të kombinuara me shkatërrimin e biodiversitetit në zonat e prekura, përbëjnë një kërcënim serioz për mjedisin dhe përpjekjet globale për të luftuar ndryshimet klimatike.
Konteksti dhe krahasimet
Krahasuar me mesataren e 2006-2024 prej 244,011 hektarësh të djegur deri në këtë periudhë të vitit, shifra e 2025-ës prej 967,026 hektarësh (sipas të dhënave të hershme) është katër herë më e lartë. Zjarret e vitit 2017, të cilat morën mbi 200 jetë njerëzish në BE, kryesisht në Portugali, Spanjë, Itali dhe Francë, shërbejnë si një kujtesë tragjike e potencialit shkatërrues të këtyre fatkeqësive. Në 2025-ën, numri i viktimave është më i ulët, me 10 të vdekur të raportuar deri tani, përfshirë dy në Qipro, një në Francë dhe shtatë në Gadishullin Iberik.
Shkaqet dhe perspektiva
Zjarret e vitit 2025 janë nxitur nga një kombinim i temperaturave të larta, thatësirave të zgjatura dhe anomalive të larta të Indeksit të Rrezikut nga Zjarret (FWI), veçanërisht në Evropën Jugore. Sipas parashikimeve të Copernicus, kushtet pritet të përmirësohen në Gadishullin Iberik dhe Francë, por rreziku mbetet i lartë në zona si Rumania dhe pellgu i Danubit. Për të parandaluar zjarre të mëtejshme, ekspertët sugjerojnë menaxhim më të mirë të vegjetacionit dhe përdorimin e sistemeve të paralajmërimit të hershëm.
Ky vit rekord thekson nevojën urgjente për veprime të koordinuara në nivel evropian për të adresuar ndryshimet klimatike dhe për të forcuar masat e mbrojtjes nga zjarret.
