Gjithçka që duhet të dini për samitin historik Trump-Putin

Samiti i shumëpritur mes Shteteve të Bashkuara dhe Rusisë mbahet në Alaska, një pikë strategjike ku Lindja dhe Perëndimi ndërthuren gjeografikisht dhe historikisht. Kjo zonë, e njohur si një fortesë e Luftës së Ftohtë për shkak të sistemeve të mbrojtjes raketore dhe infrastrukturës së zbulimit, shërben si sfond për diskutimet mes presidentit amerikan, Donald Trump, dhe atij rus, Vladimir Putin. Në qendër të bisedimeve qëndron mundësia e gjetjes së një zgjidhjeje për konfliktin në Ukrainë, i cili ka zgjatur mbi tre vjet e gjysmë.

Detaje të samitit

Takimi do të zhvillohet të premten në Alaska, duke shënuar vizitën e parë të Putinit në SHBA që nga viti 2015, kur ai mori pjesë në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së. SHBA-ja, si një vend joanëtar i Gjykatës Ndërkombëtare Penale, e cila ka lëshuar një urdhër arresti për Putinin në 2023 për akuzat e krimeve të luftës, nuk ka detyrim ligjor ta arrestojë atë.

Fillimisht u spekulua se presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, mund të merrte pjesë, por Kremlini ka refuzuar çdo takim të Putinit me Zelenskyn derisa të përmbushen disa kushte, duke përfshirë një marrëveshje paqeje të gatshme për nënshkrim. Putini ka deklaruar se, për një takim të tillë, “duhet të krijohen kushte specifike,” duke shtuar se një zgjidhje është ende larg.

Sfida dhe shqetësime

Përjashtimi i mundshëm i Ukrainës nga negociatat ka ngjallur shqetësime në Kiev dhe mes aleatëve evropianë. Zyrtarët ukrainas kanë konsultuar partnerët e tyre evropianë, të cilët kanë theksuar se paqja e qëndrueshme është e pamundur pa përfshirjen direkte të Ukrainës. Shefja e politikës së jashtme të BE-së, Kaja Kallas, ka deklaruar: “Të gjitha territoret e pushtuara i përkasin Ukrainës. Një paqe e drejtë nuk mund të lejojë shpërblimin e agresionit.”

Zelensky ka qenë i prerë, duke thënë se “Ukraina nuk do t’i dorëzojë territoret e saj pushtuesve.” Nga ana tjetër, Trump ka sugjeruar mundësinë e shkëmbimeve territoriale, duke theksuar se këto lëvizje do të ishin “për të mirën e Ukrainës dhe të të gjithëve.”

Konteksti historik dhe strategjik

Alaska, dikur pjesë e Perandorisë Ruse deri në shitjen e saj te SHBA-ja në 1867 për 7.2 milionë dollarë, mbetet një simbol i lidhjeve historike mes dy vendeve. Shitja, e cila u konsiderua e dobët në atë kohë, u bë objekt keqardhjeje për Rusinë pas zbulimit të burimeve të saj natyrore. Vizita e Putinit shënon herën e parë që një lider rus viziton Alaskën, duke i dhënë samitit një dimension simbolik.

Qëndrimet e palëve

Moska ka vendosur kushte të forta për armëpushim, duke përfshirë tërheqjen e Ukrainës nga katër rajonet e aneksuara ilegalisht në 2022, heqjen dorë nga anëtarësimi në NATO dhe kufizime në forcën e saj ushtarake. Këto kushte janë të papranueshme për Zelenskyn, i cili këmbëngul për garanci të forta sigurie për të mbrojtur Ukrainën nga agresionet e ardhshme.

Putini, nga ana e tij, e sheh samitin si një mundësi për të forcuar pozicionin e Rusisë, duke konsoliduar kontrollin mbi territoret e pushtuara dhe duke penguar zgjerimin e NATO-s. Ai ka paralajmëruar se çdo vonesë mund të çojë në kushte edhe më të rënda për Ukrainën, duke përmendur krijimin e një “zone neutrale” në territoret e reja të kontrolluara nga Rusia.

Perspektiva diplomatike

Për Putinin, ky samit përfaqëson një fitore diplomatike pas izolimit ndërkombëtar të shkaktuar nga pushtimi i Ukrainës. Kremlini përpiqet të paraqesë Rusinë dhe SHBA-në si dy superfuqi që adresojnë çështje globale, me Ukrainën si vetëm një nga pikat e diskutimit. Megjithatë, Ukraina dhe aleatët e saj evropianë druhen se bisedimet mund të favorizojnë Rusinë dhe të detyrojnë Kievin të pranojë lëshime të mëdha.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, ka shprehur besim se Trump po përpiqet të sigurojë seriozitetin e Putinit në negociata, por ka paralajmëruar se çdo marrëveshje e nxituar mund të dështojë nëse nuk përfshin Ukrainën.

Çfarë pritet?

Nëse samiti do të çojë në një zgjidhje për konfliktin në Ukrainë, kjo mbetet e paqartë. Për momentin, tensionet mbeten të larta, me Ukrainën dhe aleatët e saj që insistojnë për një paqe të bazuar në të drejtën ndërkombëtare dhe sovranitetin territorial. Ndërkohë, Rusia duket e vendosur të shfrytëzojë çdo avantazh strategjik për të forcuar pozicionin e saj. /tvsyrivision/