Tensionet mes Argjentinës dhe Britanisë për Ishujt Falkland, të njohur në Argjentinë si Malvinas, po përshkallëzohen sërish, këtë herë për shkak të projekteve të naftës në brigjet e arkipelagut.
Presidenti argjentinas Javier Milei i ka dhënë Britanisë një afat prej dy javësh për të ndalur projektin e naftës Sea Lion, duke paralajmëruar se në të kundërtën Buenos Airesi do të ndërmarrë hapa ligjorë ndërkombëtarë.
Milei tha se ka udhëzuar Ministrinë e Jashtme dhe ekipet ligjore të përgatisin nisjen e një procedure arbitrazhi ndërkombëtar, nëse aktivitetet e lidhura me projektin nuk ndalen brenda afatit, transmeton Telegrafi.
Ai e akuzoi projektin për “shfrytëzim të paligjshëm” të burimeve natyrore të Argjentinës dhe paralajmëroi se çështja mund të dërgohet edhe në Tribunalin Ndërkombëtar për të Drejtën e Detit, me seli në Hamburg.
Përplasja lidhet me fushën Sea Lion, e cila ndodhet rreth 140 milje në veri të Ishujve Falkland dhe vlerësohet të përmbajë rreth 1.7 miliardë fuçi naftë. Projekti drejtohet nga kompania izraelite Navitas Petroleum, e cila zotëron 65 për qind, ndërsa britanikja Rockhopper Exploration kontrollon 35 për qind.
Kompani të dyja këmbëngulin se kanë licenca të vlefshme për kërkimin dhe nxjerrjen e naftës, të lëshuara nga autoritetet e Ishujve Falkland, të cilët janë territor britanik përtej detit me vetëqeverisje. Kompanitë kanë thënë gjithashtu se nuk presin që masat e Argjentinës të pengojnë zhvillimin e projektit.
Sipas planit aktual, nxjerrja e parë e naftës nga Sea Lion pritet të nisë në vitin 2028, me një prodhim fillestar prej rreth 50 mijë fuçish në ditë.
Për Buenos Airesin, megjithatë, çdo aktivitet ekonomik në zonën e diskutueshme është i paligjshëm pa autorizimin e Argjentinës. Qeveria e Mileit ka ndërmarrë tashmë hapa të tjerë ligjorë: në fillim të shtatorit paraqiti një kallëzim penal kundër Navitas Petroleum dhe drejtuesve të saj, duke i akuzuar për operim pa autorizim argjentinas.
Kjo është pjesë e një fushate më të gjerë të Mileit për të kundërshtuar aktivitetet e kompanive të huaja në zonën e Falklands. Qeveria argjentinase ka paralajmëruar edhe forcimin e sanksioneve ndaj kompanive, furnitorëve dhe subjekteve të tjera të përfshira në aktivitetet ekonomike rreth ishujve.
Mosmarrëveshja ka rrënjë shumë më të thella se projekti i naftës. Argjentina pretendon sovranitetin mbi Falklands, ndërsa Britania e administron arkipelagun që prej shekullit XIX.
Në vitin 1982, forcat argjentinase pushtuan ishujt, duke shkaktuar luftën 74-ditore me Britaninë. Konflikti përfundoi me rikthimin e kontrollit britanik dhe la pas 255 ushtarakë britanikë, 649 ushtarakë argjentinas dhe tre banorë të ishujve të vrarë.
Në një referendum të vitit 2013, banorët e Falklands votuan me shumicë dërrmuese për të mbetur territor britanik, me 99.8 për qind të votave në favor.
Milei e ka ngritur sërish çështjen e sovranitetit edhe në Kombet e Bashkuara, duke akuzuar OKB-në se nuk ka bërë mjaftueshëm për zgjidhjen e mosmarrëveshjes dhe duke kërkuar negociata me Londrën.
Nga ana tjetër, kryeministri britanik Andy Burnham ka deklaruar se Londra do të qëndrojë e palëkundur përballë kërcënimeve ndaj ishujve dhe do të mbrojë të drejtën e banorëve të Falklands për vetëvendosje dhe për të mbetur britanikë.
Ultimatumi i ri i Mileit e zhvendos përplasjen në një terren të ri: nga mosmarrëveshja e vjetër për sovranitetin te një betejë ligjore dhe ekonomike për kontrollin e miliarda fuçive naftë në ujërat pranë ishujve. /Telegrafi/
