Nga 2011 në 2024 – çfarë ndryshoi në popullsinë dhe jetën në Gjakovë?
Komuna e Gjakovës ka kaluar ndryshime të rëndësishme demografike dhe infrastrukturore gjatë periudhës 2011–2024. Të dhënat e Agjencisë së Statistikave të Kosovës tregojnë një rënie të ndjeshme të popullsisë, një rritje të urbanizimit dhe përmirësim të kushteve të banimit, ndërsa një nga sfidat kryesore mbetet plakja e popullsisë.
Numri i banorëve ka rënë nga 94,556 në 78,699, ose rreth 16.8 për qind më pak krahasuar me vitin 2011. Në të njëjtën kohë, pjesa e popullsisë që jeton në zonat urbane është rritur nga 43.2 për qind në 56.4 për qind, ndërsa sipërfaqja urbane është zgjeruar nga 8.4 km² në 11.5 km².
Edhe pse popullsia ka pësuar rënie, numri i njësive të banimit është rritur nga 21,818 në 28,267. Paralelisht, është ulur numri mesatar i personave që jetojnë në një banesë. Në zonat urbane, ky tregues ka rënë nga 4.8 në 4.0 persona për banesë, ndërsa në zonat rurale nga 6.1 në 4.8 persona.
Banesat janë bërë edhe më komode. Numri mesatar i dhomave për banesë është rritur nga 3.5 në 4.4, ndërsa infrastruktura bazë ka shënuar përmirësime të dukshme. Furnizimi me ujë nga rrjeti publik është rritur nga 81.0 për qind në 95.4 për qind, kanalizimi publik nga 58.8 për qind në 70.9 për qind, ndërsa banesat me tualet me shpëlarje janë rritur nga 90.6 për qind në 97.9 për qind.
Ndryshime të mëdha janë evidentuar edhe në mënyrën e ngrohjes së banesave. Përdorimi i lëndëve djegëse si druri dhe qymyri ka rënë nga 95.0 për qind në 59.0 për qind, ndërsa përdorimi i energjisë elektrike për ngrohje është rritur nga vetëm 4.6 për qind në 34.3 për qind.
Një tjetër tregues i rëndësishëm është zvogëlimi i madhësisë së ekonomive familjare. Numri mesatar i anëtarëve në një familje ka rënë nga 5.8 në 4.2, ndërsa ekonomitë familjare me vetëm një anëtar janë më shumë se dyfishuar, nga 3.3 për qind në 7.8 për qind.
Ndryshimet më të theksuara vërehen në strukturën sipas moshës. Numri i fëmijëve nga 0 deri në 14 vjeç ka rënë me 37.8 për qind, ndërsa grupmosha 15–24 vjeç është zvogëluar me 34.9 për qind. Në anën tjetër, grupmosha 65–79 vjeç është rritur me 40.7 për qind, ndërsa personat mbi 80 vjeç janë shtuar me 54.9 për qind.
Ndryshimet kryesore në Komunën e Gjakovës (2011–2024)
• Popullsia: 94,556 → 78,699 (−16.8%)
• Zona urbane: 8.4 km² → 11.5 km² (1.4% → 2.0% e sipërfaqes)
• Popullsia urbane: 43.2% → 56.4%
• Njësi banimi: 21,818 → 28,267
• Persona për banesë të zënë: 4.8 → 4.0 (urbane), 6.1 → 4.8 (rurale)
• Dhoma për banesë: 3.5 → 4.4
• Furnizimi me ujë nga rrjeti publik: 81.0% → 95.4%
• Kanalizimi publik: 58.8% → 70.9%
• Tualet me shpëlarje: 90.6% → 97.9%
• Ngrohja me lëndë djegëse: 95.0% → 59.0%
• Ngrohja me energji elektrike: 4.6% → 34.3%
• Madhësia mesatare e ekonomisë familjare: 5.8 → 4.2 anëtarë
• Ekonomi familjare me një anëtar: 3.3% → 7.8%
• Fëmijët (0–14 vjeç): −37.8%
• Të rinjtë (15–24 vjeç): −34.9%
• Mosha 25–64: −4.9%
• Mosha 65–79: +40.7%
• Mosha 80+: +54.9%
Përmbledhje:
• Rënie e popullsisë.
• Rritje e numrit të banesave.
• Përmirësim i infrastrukturës (ujë, kanalizim, tualete).
• Kalim nga ngrohja me dru/qymyr në energji elektrike.
• Zvogëlim i madhësisë së familjeve.
• Plakje e popullsisë (më pak të rinj, më shumë të moshuar).
