Azemi: Buxheti i Kosovës nuk duhet të jetë vetëm i punëtorëve të sektorit publik
Njohja e shtetit të Palestinës nga Britania e Madhe dhe Franca në Kombet e Bashkuara është një moment historik në konfliktin njëshekullor izraelito-palestinez.
Por ky është gjithashtu një bast diplomatik që ilustron se si fuqitë e mëdha evropiane besojnë se konflikti ka arritur në një pikë ku u nevojitet të ndërmarrin një hap të paprecedentë, shkruan bbc.
Përballë katastrofës aktuale në Gaza dhe duke dënuar si Izraelin ashtu edhe Hamasin, presidenti francez Emmanuel Macron tha se “e drejta duhet të triumfojë mbi forcën”.
Lëvizja e tij, e koordinuar me Mbretërinë e Bashkuar dhe nën sponsorizimin e Arabisë Saudite, synon të mbajë gjallë zgjidhjen me dy shtete.
Ata besojnë se kjo formulë e mbajtur gjatë në arenën ndërkombëtare për paqe është e vetmja rrugë drejt një të ardhmeje të drejtë dhe të përbashkët për të dy shoqëritë.
Alternativa, siç tha Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së António Guterres në konferencën e OKB-së në Nju Jork, do të ishte një zgjidhje me “një shtet”, që do të thotë dominim izraelit dhe “nënshtrim” i palestinezëve.
Asgjë, tha ai, nuk mund të justifikojë ndëshkimin kolektiv, urinë apo çdo formë të spastrimit etnik.
Izraeli është i tërbuar dhe kërcënon të përgjigjet.
Ai e sheh konferencën e OKB-së – së bashku me njohjen e shtetit palestinez nga Mbretëria e Bashkuar, Franca, Kanadaja, Australia dhe të tjerë – si një shpërblim për Hamasin pas sulmit të tij ndaj Izraelit dhe rrëmbimit të pengjeve më 7 tetor 2023.
Disa ministra izraelitë duan që përgjigjja të jetë shpallja e aneksimit të pjesëve të Bregut Perëndimor të pushtuar, duke përjashtuar përgjithmonë mundësinë e një shteti palestinez të qëndrueshëm në atë territor.
Koalicioni qeverisës i kryeministrit Benjamin Netanyahu, përfshirë figura të ekstremit të djathtë që kanë si politikë të deklaruar dëbimin e palestinezëve dhe ndërtimin e vendbanimeve hebraike në vendin e tyre, është i vendosur të shkatërrojë zgjidhjen me dy shtete.
Administrata e presidentit Donald Trump vazhdon të mbështesë aleatin e saj izraelit, duke refuzuar lëvizjen e evropianëve dhe duke ndëshkuar Presidentin e Autoritetit Palestinez (PA) Mahmoud Abbas.
Ajo i ndaloi atij të merrte pjesë në konferencën në Nju Jork dhe ai foli përmes një lidhjeje video.
Konferenca për Palestinën dhe reagimi i administratës Trump shënojnë ndarjen më të thellë ndonjëherë mes Uashingtonit dhe aleatëve të saj evropianë lidhur me zgjidhjen e konfliktit në Lindjen e Mesme.
Por evropianët besojnë se u është lënë pak zgjedhje për shkak të situatës në terren.
Izraeli tani po vendos një divizion të tretë ushtarak në Qytetin e Gazës, me dhjetëra palestinezë që vriten çdo ditë; Hamasi vazhdon të mbajë afro 50 pengje, shumë prej tyre të vdekur; ndërsa Bregu Perëndimor është nën kontrollin e zgjerimit të vendbanimeve izraelite dhe dhunës së kolonëve.
E gjithë kjo gati dy vjet pas sulmeve të 7 tetorit, me pak shenja se presioni i mëtejshëm ushtarak do të detyrojë dorëzimin e Hamasit që Izraeli kërkon.
Strategjia e Macron është një përpjekje për të treguar se diplomacia ofron një alternativë të qëndrueshme.
Së pari, për të arritur një përfundim të zbatueshëm të luftës në Gaza, të ndjekur nga një zgjidhje afatgjatë në formën e dy shteteve – izraelit dhe palestinez.
Vendet evropiane argumentojnë se strategjia e Izraelit ka dështuar, duke rezultuar vetëm në vuajtje të mëtejshme civile dhe rrezikim të pengjeve të mbetur.
Kritikisht, konferenca e OKB-së u udhëhoq gjithashtu nga Arabia Saudite dhe u mbështet nga Liga Arabe.
Francezët argumentojnë se kjo tregon se forma e tyre e diplomacisë mund të ushtrojë ndikim mbi Hamasin, sepse vendet kryesore arabe në konferencë tani i kanë bërë thirrje grupit të çarmatoset, të dorëzojë armët te PA dhe shtuan se ai nuk mund të ketë asnjë rol udhëheqës në të ardhmen për palestinezët.
Macron beson se procesi krijon kështu një nxitje për Izraelin, ndërsa gjithashtu mban të hapur derën për një normalizim të marrëdhënieve me Arabinë Saudite – një qëllim i dëshiruar prej kohësh për Netanyahu dhe Trump.
Por vendimi për të njohur një shtet palestinez kundër dëshirave të Uashingtonit përbën një bast të konsiderueshëm diplomatik.
Duke parë Macron në podium përpara Kombeve të Bashkuara, pamë një president që përpiqej të merrte një rol udhëheqës global për të gjetur një rrugëdalje nga “makthi” i Gazës, siç e quajti sekretari i përgjithshëm i OKB-së, dhe për të gjetur një të ardhme të përbashkët izraelito-palestineze.
Por, duke folur në terma të fuqisë së pastër, ky ishte presidenti i gabuar.
Pa SHBA-në që udhëheq përpjekjen, nuk ka të njëjtin lloj presioni domethënës që vetëm Uashingtoni mund të ushtrojë mbi të gjitha palët.
Dhe administrata Trump vazhdon të refuzojë qasjen e evropianëve.
Trump udhëton të martën në OKB ku do të flasë dhe më vonë raportohet se do të takojë liderët arabë, krejtësisht veçmas nga puna e tyre me evropianët të hënën.
Kjo mungesë koordinimi mes vendeve kyçe shton ndjesinë e disfunksionit, ndërsa Katari, si ndërmjetësi i mëparshëm mes Izraelit dhe Hamasit, ende refuzon të përfshihet sërish pasi Izraeli sulmoi liderët e Hamasit në territorin e tij më herët këtë muaj.
Si Macron ashtu edhe Starmer përmendën trashëgimitë koloniale të vendeve të tyre në Lindjen e Mesme.
Ata kujtuan se si, pasi Britania u tërhoq nga Palestina historike në 1948, bashkësia ndërkombëtare njohu shtetin e Izraelit.
Tani, thanë ata, po njohin të drejtën e barabartë të palestinezëve për shtetin e tyre.
Palestinezët mirëpresin njohjen nga vendet evropiane, por ata gjithashtu e dinë se këto janë superfuqitë e së kaluarës.
Vendimet e tyre nuk kanë të njëjtën peshë si dikur.
Shtetësia palestineze bëhet e mundur vetëm nëse mbështetet nga superfuqia e sotme, Shtetet e Bashkuara.
Dhe Presidenti Trump deri tani ka ide të tjera. /BBC/
