Vladimir Putin po kërkon që Ukraina të heqë dorë nga i gjithë rajoni lindor i Donbasit, të heqë dorë nga ambiciet për t’u bashkuar me NATO-n, të mbetet neutrale dhe të mbajë trupat perëndimore jashtë vendit, thanë për Reuters tre burime të njohura me mendimin e nivelit të lartë të Kremlinit.
Presidenti rus u takua me Donald Trump në Alaska të premten për samitin e parë Rusi-SHBA në më shumë se katër vjet dhe kaloi pothuajse të gjithë takimin e tyre tre-orësh me dyer të mbyllura duke diskutuar se si mund të duket një kompromis për Ukrainën, sipas burimeve që kërkuan anonimitet për të diskutuar çështje të ndjeshme.
Duke folur më pas përkrah Trump, Putin tha se takimi shpresojmë të hapë rrugën drejt paqes në Ukrainë, por asnjëri udhëheqës nuk dha detaje specifike rreth asaj që diskutuan.
Në raportimin më të detajuar rus deri më sot mbi ofertën e Putinit në samit, Reuters arriti të përshkruajë konturet e asaj që Kremlini do të donte të shihte në një marrëveshje të mundshme paqeje për t’i dhënë fund një lufte që ka vrarë dhe plagosur qindra mijëra njerëz.
Në thelb, thanë burimet ruse, Putini ka bërë kompromis mbi kërkesat territoriale që paraqiti në qershor 2024 , të cilat kërkonin që Kievi të lëshonte të gjithë katër provincat që Moska i pretendon si pjesë të Rusisë: Donetskun dhe Luhanskun në Ukrainën lindore – të cilat përbëjnë Donbasin – plus Khersonin dhe Zaporizhzhjen në jug.
Kievi i hodhi poshtë këto kushte si të barasvlershme me dorëzimin.
Në propozimin e tij të ri, presidenti rus i është përmbajtur kërkesës së tij që Ukraina të tërhiqet plotësisht nga pjesët e Donbasit që ende kontrollon, sipas tre burimeve. Në këmbim, megjithatë, Moska do të ndalonte vijat aktuale të frontit në Zaporizhzhia dhe Kherson, shtuan ata.
Rusia kontrollon rreth 88% të Donbasit dhe 73% të Zaporizhzhies dhe Khersonit, sipas vlerësimeve të SHBA-së dhe të dhënave nga burime të hapura.
Moska është gjithashtu e gatshme të dorëzojë pjesë të vogla të rajoneve të Kharkiv, Sumy dhe Dnipropetrovsk të Ukrainës që kontrollon, si pjesë e një marrëveshjeje të mundshme, thanë burimet.
Putini po i përmbahet gjithashtu kërkesave të tij të mëparshme që Ukraina të heqë dorë nga ambiciet e saj për në NATO dhe për një premtim ligjërisht të detyrueshëm nga aleanca ushtarake e udhëhequr nga SHBA-të se nuk do të zgjerohet më tej në lindje, si dhe për kufizime mbi ushtrinë ukrainase dhe një marrëveshje që asnjë trupë perëndimore nuk do të vendoset në terren në Ukrainë si pjesë e një force paqeruajtëse, thanë burimet.
Megjithatë, të dyja palët mbeten shumë larg njëra-tjetrës, më shumë se tre vjet pasi Putini urdhëroi mijëra trupa ruse në Ukrainë në një pushtim në shkallë të plotë që pasoi aneksimin e gadishullit të Krimesë në vitin 2014 dhe luftimet e zgjatura në lindje të vendit midis separatistëve të mbështetur nga Rusia dhe trupave ukrainase.
Ministria e Jashtme e Ukrainës nuk dha asnjë koment të menjëhershëm mbi propozimet.
Presidenti Volodymyr Zelenskiy e ka hedhur poshtë vazhdimisht idenë e tërheqjes nga toka ukrainase e njohur ndërkombëtarisht si pjesë e një marrëveshjeje dhe ka thënë se rajoni industrial i Donbasit shërben si një fortesë që pengon përparimin rus më thellë në Ukrainë.
“Nëse po flasim thjesht për tërheqje nga lindja, nuk mund ta bëjmë këtë”, u tha ai gazetarëve në komentet e publikuara nga Kievi të enjten. “Është çështje mbijetese e vendit tonë, që përfshin linjat më të forta mbrojtëse.”
Ndërkohë, anëtarësimi në NATO është një objektiv strategjik i sanksionuar në kushtetutën e vendit dhe një objektiv që Kievi e sheh si garancinë e tij më të besueshme të sigurisë. Zelenskiy tha se nuk i takon Rusisë të vendosë për anëtarësimin në aleancë.
Shtëpia e Bardhë dhe NATO nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për komente mbi propozimet ruse.
Shkencëtari politik Samuel Charap, kryetar i Politikës së Rusisë dhe Euroazisë në RAND, një organizatë kërkimore globale me bazë në SHBA, tha se çdo kërkesë që Ukraina të tërhiqet nga Donbasi mbeti një çështje e parealizueshme për Kievin, si politikisht ashtu edhe strategjikisht.
“Hapja ndaj ‘paqes’ me kushte kategorikisht të papranueshme për palën tjetër mund të jetë më shumë një performancë për Trump sesa një shenjë e një gatishmërie të vërtetë për kompromis”, shtoi ai. “E vetmja mënyrë për ta testuar këtë propozim është të fillohet një proces serioz në nivel pune për të sqaruar këto detaje.”
