Hagë – Pas tri ditësh rrëfimi intensiv, James Rubin, ish-ndihmës i Sekretarit Amerikan të Shtetit, dha versionin e tij për rolin e Hashim Thaçit gjatë luftës së Kosovës, marrëveshjen e Rambujesë, strukturën e UÇK-së dhe kritikat ndaj vetë Dhomave të Specializuara.
Roli politik vs. roli ushtarak
Rubin e nisi dëshminë duke u përqendruar tek dallimet thelbësore mes rolit politik dhe komandimit ushtarak:
- Sipas tij, Hashim Thaçi kishte rol kryesisht politik gjatë luftës dhe nuk dispononte kompetencë vendimmarrëse për operacione ushtarake pa pëlqimin prej komandantëve të tjerë.
- Rubin deklaroi se nuk kishte prova që Thaçi të ketë qenë “komandant kryesor” i UÇK-së.
Komandë efektive dhe struktura brenda UÇK-së
Rubin theksoi se UÇK-ja nuk pati një komandë efektive të unifikuar gjatë konfliktit:
- Nuk kishte hierarki ushtarake formale – brigada apo batalione – siç ndodh në ushtritë e strukturuara.
- Komunikatat publike të UÇK-së shpesh u panë si përpjekje për të përforcuar imazhin e organizatës, për ta bërë atë dukshëm më të fuqishme sesa ç’kishte qenë realisht.
Rambujeja dhe presioni ndërkombëtar
Dëshmia trajtoi edhe fazën e negociatave dhe rolin e UASH/SHBA-së:
- Rubin kujtoi se SHBA-ja fillimisht i perceptonte disa elementë të UÇK-së si organizatë terroriste, por më pas perceptimi u ndryshua.
- Marrëveshja e Rambujesë (Rambouillet) u bë objekt presioni të shumëanshëm, përfshirë përpjekje nga senatorë amerikanë, nga vetë administrata Clinton, dhe nga ndërmjetësi Christopher Hill, për të bindur delegacionin kosovar që ta pranojë.
- Rubin tha se figura e Adem Demaçit luajti rol më shumë ideologjik sesa ekzekutiv. Demaçi kundërshtoi marrëveshjen, por ndikimi i tij nuk ishte ushtarak me ndikim drejtpërdrejt vendimmarrës.
Akuzat, paraburgimi dhe drejtësia sipas Rubinit
Një pjesë e rëndësishme e dëshmisë përqendrohet tek akuzat për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, si dhe trajtimi që u bë atyre të akuzuarve:
- Rubin kritikon mënyrën si Dhomat e Specializuara i kanë trajtuar katër të akuzuarit (Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi), të cilët qëndruan në paraburgim për pesë vjet. Ai e cilësoi këtë trajtim si të padrejtë.
- Thotë se të akuzuarit po bashkëpunonin, duke iu dorëzuar gjykatës. Nuk u gjet evidencia që Thaçi ose Krasniqi të kenë qenë protagonistë të drejtpërdrejta në vrasje (sipas dijenive që Rubin ka).
Përfundimet: Implikimet dhe perceptimi
Në ditën përmbyllëse të dëshmisë së tij, Rubin bëri disa reflektime që mund të kenë ndikim:
- Ai ripërsëriti se nuk mendon që Thaçi ka vepruar si komandant kryesor i UÇK-së, dhe se vendimet ushtarake të rëndësishme nuk mund të merren pa konsensus ose pëlqim nga strukturat e tjera.
- Rubin tha se komunikatat publike dhe deklaratat e UÇK-së shpesh ishin konstrukte që binin ndesh me realitetin operativ, duke i bërë më shumë përshtypje imazhi sesa situatës në terren.
Vlerësim dhe sfond
- Dëshmia e Rubinit i jep mbrojtjes mundësinë të sfidojë supozimet kryesore të akuzës për komandë, përgjegjësi ushtarake dhe autoritetin e Hashim Thaçit në UÇK.
- Kritikat ndaj Dhomave të Specializuara për paraburgim të gjatë dhe përditësimin e akuzave – të cilat Rubin i sheh si të papërshtatshme nëse nuk ka prova bindëse – mund të ndikojnë në mënyrën si gjykata i konsideron kërkesat dhe mbrojtjen e të akuzuarve.
Shënim: Personat e përmendur në këtë artikull konsiderohen të pafajshëm, përveç nëse nga gjykata vërtetohet se janë fajtorë me vendim të formës së prerë.
