• 6 July, 2022

Hulumtimi i ri nga Yale identifikon shkaqet e kancerit

Një ekip studiuesish të udhëhequr nga shkencëtarët e Universitetit Yale tani mund të përcaktojnë sasinë e faktorëve që shkaktojnë ndryshime në ADN që kontribuojnë më shumë në rritjen e kancerit në tumoret e shumicës së llojeve të tumorit.

Në një punim të ri të botuar në revistën Molecular Biology and Evolution, ata thonë se qasja e tyre e re e analizës molekulare sqaron një debat të gjatë se sa kontroll kanë njerëzit mbi zhvillimin e kancerit me kalimin e kohës.

Shikimi i rasteve të mutacioneve specifike gjenetike mund të zbulojë shkallën në të cilën ekspozimet e parandalueshme si drita ultravjollcë shkaktuan rritjen e tumorit në 24 kancere, tha Jeffrey Townsend, Profesor në Shkollën Publike Yale.

“Tani mund t’i përgjigjemi pyetjes – me sa dimë – ‘Cili është burimi themelor i mutacioneve kryesore që i ndryshuan ato qeliza për t’u bërë kancer në vend që të mbeten inde normale?’”, tha ai.

Disa nga kanceret më të zakonshme në Shtetet e Bashkuara dihet se janë shumë të parandalueshme nga vendimet njerëzore. Kanceret e lëkurës, si melanoma, shfaqen kryesisht për shkak të ekspozimit të zgjatur ndaj dritës ultravjollcë, dhe kanceri i mushkërive shpesh mund të gjurmohet nga përdorimi i duhanit. Por shkencëtarët kanë luftuar prej kohësh për të vlerësuar se sa është zhvilluar tumori i çdo individi si rezultat i veprimeve të parandalueshme kundrejt plakjes ose “shansit”, shkruan Sci Tech Daily.

Më parë, shkencëtarët kanë demonstruar se ata mund të parashikojnë me besueshmëri se si faktorë të caktuar që shkaktojnë mutacione specifike që ndryshojnë gjenomin në inde. Duke kombinuar këtë njohuri me metodën e tyre që përcakton kontributin e çdo mutacioni në kancer, Townsend dhe kolegët e tij treguan për qindjen specifike të fajit që duhet t’u ngarkohej faktorëve të njohur dhe të panjohur, por të identifikuar në shfaqjen e kancerit.

“Kjo na jep pjesën e fundit të enigmës për të lidhur atë që ndodhi me gjenomin tuaj me kancerin. Kjo është vërtet e drejtpërdrejtë, ne shikojmë në tumorin tuaj dhe shohim sinjalin e shkruar në tumorin tuaj se çfarë e shkaktoi atë kancer”, shpjegoi ai.

Ata shkruajnë në raportin e tyre se disa kancere janë më të kontrollueshëm se të tjerët. Për shembull, faktorët e parandalueshëm përbëjnë një pjesë të madhe të formimit të tumoreve të fshikëzës dhe lëkurës. Megjithatë, ata zbuluan se kanceret e prostatës dhe gliomat i atribuohen kryesisht proceseve të brendshme të lidhura me moshën.

Popullatat lokale ose profesionet që vuajnë nga nivele jashtëzakonisht të larta të kancerit mund të jenë gjithashtu në gjendje të përdorin gjetjet për të zbuluar raste të ekspozimit ndaj substancave kancerogjene, sugjeroi Townsend. Ideja duket premtuese, tha ai, sepse kapja e proporcionit të faktorëve mund të ekspozojë potencialisht shkaqet themelore që çuan në rritjen e tumorit.

“Mund të jetë i dobishëm për t’u dhënë njerëzve reagime që i bëjnë të dinë se cilat janë shkaqet e kancerit të tyre”, tha ai. “Jo të gjithë mund të dëshirojnë ta dinë. Por në një nivel personal, mund të jetë e dobishme për njerëzit që t’ia atribuojnë kancerin shkakut të tij”.

Jo të gjitha ndryshimet gjenetike që çojnë në tumore janë të përfshira në qasjen aktuale, kështu që nevojiten më shumë kërkime për të kuptuar plotësisht ndryshimet komplekse gjenetike si gjenet ose kromozomet e dyfishta. Shkencëtarët vazhdojnë të zbulojnë faktorë të rinj që gjithashtu çojnë në rritjen e tumorit, kështu që Townsend paralajmëroi se qasjet aktuale nuk ofrojnë një “llogaritje të plotë”. Dhe metoda e ekipit të tij mbetet e paprovuar në shumë kancere më pak të shpeshta që grupi nuk i ka studiuar ende.

Megjithatë, gjetjet mund të ndihmojnë zyrtarët e shëndetit publik që të njohin shpejt burimet e kancerit përpara se të çojnë në më shumë tumore, duke shpëtuar kështu jetë. “Ndërhyrja e shëndetit publik që synon minimizimin e ekspozimit ndaj këtyre shenjave të parandalueshme do të zbusë ashpërsinë e sëmundjes duke parandaluar akumulimin e mutacioneve që kontribuojnë drejtpërdrejt në fenotipin e kancerit”, shkruajtën studiuesit në studim./Gazetaexpress/

Read Previous

Trofeu i Botërorit vjen për herë të parë në Kosovë

Read Next

Moti në Gjakovë për ditët në vijim