Bashkimi Evropian po përgatitet të zëvendësojë vulosjen manuale të pasaportave me një sistem të ri digjital, të quajtur Sistemi i Hyrje-Daljes (EES), i cili do të fillojë të zbatohet gradualisht nga e diela, 12 tetor 2025. Ky ndryshim pritet të modernizojë procedurat kufitare për udhëtarët nga vendet jashtë BE-së, përfshirë Australinë, duke përdorur teknologji biometrike për të rritur efikasitetin dhe sigurinë.
Çfarë është Sistemi EES?
Sistemi i Hyrje-Daljes do të zëvendësojë vulat tradicionale në pasaporta me regjistrime digjitale të të dhënave biometrike, si fotografia e fytyrës dhe gjurmët e gishtërinjve, si dhe informacione për datat e hyrjes dhe daljes. Sipas faqes zyrtare të BE-së, ky sistem synon të:
- Përshpejtojë procesin e kontrollit kufitar.
- Rrisë efikasitetin e autoriteteve kufitare.
- Parandalojë migrimin e parregullt.
- Forcojë sigurinë përmes aksesit të përmirësuar në të dhënat e udhëtarëve.
Sistemi do të aplikohet për të gjithë udhëtarët me qëndrime afatshkurtra (deri në 90 ditë brenda një periudhe 180-ditore) në 29 vendet e zonës Shengen, përfshirë 25 anëtarë të BE-së dhe katër vende të tjera: Zvicrën, Norvegjinë, Islandën dhe Lihtenshtajnin. Irlanda dhe Qiproja do të vazhdojnë të përdorin kontrolle manuale të pasaportave, ndërsa Mbretëria e Bashkuar nuk është pjesë e zonës Shengen.
Si do të funksionojë procesi?
Gjatë hyrjes së parë në zonën Shengen, udhëtarët do të regjistrojnë të dhënat biometrike dhe do t’u përgjigjen pyetjeve standarde të kodit kufitar Shengen. Këto të dhëna do të ruhen në një profil digjital për tre vjet, gjatë të cilave hyrjet e mëvonshme do të verifikohen vetëm përmes gjurmëve të gishtave ose fotografisë. Për të lehtësuar procesin, disa pika kufitare do të ofrojnë sisteme vetëshërbyese ose aplikacione celulare, në varësi të shtetit pritës.
Megjithatë, faqja australiane Smartraveller ka paralajmëruar se në fazat fillestare të zbatimit mund të ketë radhë më të gjata në kufi. “Regjistrimi zgjat vetëm disa minuta, por vonesat mund të ndodhin gjatë periudhës fillestare të sistemit,” thuhet në njoftim.
Kur do të zbatohet plotësisht?
Zbatimi i EES do të nisë më 12 tetor 2025 dhe do të jetë plotësisht funksional deri më 10 prill 2026. Procesi do të jetë gradual për të lejuar përshtatjen e infrastrukturës kufitare dhe trajnimin e personelit.
Kush preket nga ndryshimi?
Sistemi EES do të aplikohet për të gjithë udhëtarët me pasaporta jashtë BE-së që hyjnë në zonën Shengen për qëndrime afatshkurtra. Shërbimi do të jetë falas dhe do të mbulojë të gjitha vendet e Shengenit si një zonë e vetme për llogaritjen e periudhës 90-ditore.
Qëndrimet afatgjata dhe marrëveshjet bilaterale
Për udhëtarët që planifikojnë të qëndrojnë më shumë se 90 ditë, rregullat ndryshojnë sipas shteteve. Australia ka marrëveshje përjashtimi nga viza me disa vende të Shengenit, si Austria, Belgjika, Danimarka, Finlanda, Gjermania, Islanda, Luksemburgu, Holanda, Norvegjia dhe Suedia. Udhëtarët duhet të verifikojnë kushtet specifike të çdo shteti për qëndrime të zgjatura.
Një fakt shtesë: Përfitimet për sigurinë kufitare
Sipas një raporti të Frontex për vitin 2025, sistemi EES pritet të ulë ndjeshëm rastet e tejkalimit të qëndrimit të lejuar në zonën Shengen, duke ofruar një bazë të dhënash të centralizuar që lehtëson gjurmimin e lëvizjeve të udhëtarëve. Kjo do të ndihmojë autoritetet të identifikojnë më shpejt çdo shkelje dhe të përmirësojnë koordinimin ndërkufitar.
