Nasa zbulon gjurmë të reja për të kaluarën me ujë të Marsit

Roveri Curiosity i NASA ka dërguar imazhe të detajuara nga sipërfaqja e Marsit, duke zbuluar formacione shkëmbore që nga orbita duken si rrjeta gjigante merimange. Sipas shkencëtarëve, këto struktura mund të ofrojnë prova të reja për praninë e ujit në të kaluarën e Planetit të Kuq.

Formacionet e ndërlikuara janë pjesë e një zone të quajtur “boxwork”, një rrjet kreshtash të ulëta shkëmbore 1 deri në 2 metra të larta, të ndara nga hapësira me rërë. Roveri i ka eksploruar këto struktura prej muajsh në shpatet e malit Sharp, brenda kraterit Gale.

Pamjet panoramike të realizuara me kamerën Mastcam më 26 shtator 2025 u publikuan nga Laboratori i Shtytjes me Reaksion i NASA-s (JPL). Nga hapësira, kreshtat e ndërthurura krijojnë pamjen e një rrjete të madhe merimange të shtrirë mbi sipërfaqen marsiane.

Sipas studiuesve, këto struktura janë formuar kur ujërat nëntokësore të lashta kanë qarkulluar nëpër çarje shkëmbore, duke depozituar minerale që forcuan disa zona. Me kalimin e miliarda viteve, erozioni nga era zhduku materialin më të dobët përreth, duke lënë pas këtë rrjet të fortifikuar kreshtash.

Shkencëtarët besojnë se këto zbulime mund të ndihmojnë në përcaktimin më të saktë të periudhave kur uji i lëngshëm ka ekzistuar pranë sipërfaqes së Marsit, një element kyç për të vlerësuar nëse planeti ka pasur kushte të favorshme për jetë mikrobike. Formacionet sugjerojnë se ujërat nëntokësore mund të kenë qenë të pranishme më vonë në historinë e Marsit nga sa mendohej më parë.

Arritja në këtë zonë nuk ishte e lehtë. Ekipi i misionit drejtoi me kujdes roverin, që peshon afro një ton, përgjatë kreshtave të ngushta, shpesh vetëm pak më të gjera se vetë mjeti. Inxhinierët theksojnë se lëvizja në terrenin me rërë kërkonte manovra të kujdesshme për të shmangur rrëshqitjen e rrotave.

Inspektimet nga afër zbuluan gjithashtu nyje minerale të vogla, me madhësinë e bizeleve, të shpërndara nëpër kreshta dhe në dyshemetë e zgavrave, një tjetër tregues i aktivitetit të ujërave nëntokësore në të kaluarën.

Çdo shtresë e malit Sharp, i cili ngrihet rreth 5 kilometra mbi sipërfaqen përreth, përfaqëson një kapitull të ndryshëm të klimës së lashtë marsiane. Ndërsa Curiosity ngjitet më lart, terreni tregon një kalim të qartë drejt kushteve gjithnjë e më të thata, të ndërprera herë pas here nga periudha më të lagështa kur lumenj dhe liqene janë rikthyer përkohësisht.

Roveri ka përdorur gjithashtu pajisjen e shpimit për të mbledhur mostra shkëmbore nga zona “boxwork”. Analizat kanë identifikuar minerale argjile mbi kreshta dhe depozita karbonatesh në zgavra, të dhëna kimike që ndihmojnë në rindërtimin e kushteve mjedisore në kohën kur janë formuar këta shkëmbinj.

Duke përdorur teknikën e “kimisë së lagësht”, një metodë që përdor reagentë kimikë për të zbuluar molekula organike, shkencëtarët po kërkojnë gjurmë përbërësish të lidhur me jetën në mostrat e pluhurit të shkëmbinjve të mbledhura gjatë misionit të fundit të mostrave.

Curiosity pritet të largohet nga kjo zonë në muajin mars, ndërsa vazhdon ngjitjen në malin Sharp. Studimi i këtij rajoni po ndihmon shkencëtarët të kuptojnë më mirë se si Marsi evoluoi nga një botë e lagësht në shkretëtirën e ftohtë dhe të thatë që shohim sot. /tvklan.al