Ministria e Drejtësisë: Projektligji për Specialen kërkon vlerësim të veçantë
Sipas rezultateve të pjesshme paraprake të publikuara nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, Denis Beciroviq, socialdemokrat i moderuar boshnjak nga Partia Socialdemokrate (SDP-BiH), Zheljka Cvijanoviq nga Aleanca e Socialdemokratëve të Pavarur (SNSD) dhe Darijana Filipoviq nga Bashkimi Demokratik Kroat (HDZ-BiH), kryesojnë në zgjedhjet për Presidencën treanëtarëshe të Bosnjë-Hercegovinës.
Zgjedhjet konsiderohen të rëndësishme për drejtimin politik të vendit në vitet e ardhshme. Rezultatet pritet të përcaktojnë përbërjen e institucioneve në disa nivele të qeverisjes, brenda sistemit kompleks politik të krijuar pas Marrëveshjes së Dejtonit, e cila i dha fund luftës së viteve 1992-1995.
Debatet mbi identitetin dhe ndarjet etnike
Presidenca e Bosnjë-Hercegovinës përbëhet nga tre anëtarë, një boshnjak, një serb dhe një kroat, dhe është institucioni më i lartë kolektiv shtetëror në vend.
Fushata zgjedhore u dominua nga debatet mbi identitetin kombëtar dhe ndarjet etnike, duke rikthyer në diskursin politik edhe retorikën e periudhës së luftës.
Përballë kësaj qasjeje, një pjesë e votuesve kërkojnë që partitë politike të përqendrohen më shumë në çështjet ekonomike, punësimin dhe standardin e jetesës.
Të ardhurat mesatare në Bosnjë-Hercegovinë janë rritur nga rreth 570 euro në vitin 2022 në 822 euro, por sindikatat theksojnë se kjo rritje është zbehur nga rritja e kostos së jetesës. Sipas tyre, gjatë së njëjtës periudhë, shpenzimet e familjeve janë rritur me më shumë se 50 për qind.
Mungesa e mundësive ekonomike ka nxitur gjithashtu largimin e qindra mijëra të rinjve nga vendi gjatë dekadës së fundit, në kërkim të mundësive më të mira për punë dhe jetë.
Sfidohet ndikimi i Milorad Dodikut
Marrëveshja e Dejtonit, e ndërmjetësuar nga Shtetet e Bashkuara, i dha fund luftës, por krijoi një sistem politik të ndërlikuar, i cili vazhdon të karakterizohet nga ndarjet etnike dhe bllokadat institucionale.
Bosnjë-Hercegovina përbëhet nga dy entitete gjysmë-autonome: Republika Srpska, e dominuar nga serbët, dhe Federata e Bosnjë-Hercegovinës, e përbërë kryesisht nga boshnjakë dhe kroatë. Të dy entitetet janë të lidhura përmes institucioneve qendrore të shtetit.
Në Republikën Srpska, ndikimi politik i ish-presidentit Milorad Dodik mbetet i madh. Ai nuk ishte kandidat në këto zgjedhje, pasi është dënuar për tejkalim të kompetencave dhe i është ndaluar kandidimi për gjashtë vjet.
Dodik u bëri thirrje qytetarëve të votojnë, duke paralajmëruar se mospjesëmarrja do t’u shërbente, sipas tij, atyre që synojnë krijimin e një Bosnjë-Hercegovine të unifikuar dhe dobësimin e Republikës Srpska.
Megjithatë, analistët vlerësojnë se kandidati i opozitës, Branko Blanusha, mund ta sfidojë kandidatin e mbështetur nga Dodiku, Sinisha Karan, në garën për president të Republikës Srpska.
Në procesin zgjedhor këtë herë është përdorur edhe identifikimi biometrik i votuesve dhe skanimi elektronik i fletëvotimeve në mijëra qendra votimi, masa që synojnë të rrisin transparencën dhe të ulin mundësitë për manipulime.
Integrimi në BE dhe NATO
Në Federatën e Bosnjë-Hercegovinës, partitë boshnjake kërkojnë forcimin e institucioneve qendrore dhe afrimin e vendit me Bashkimin Evropian dhe NATO-n.
Anëtari aktual boshnjak i Presidencës, Denis Bećirović, ka premtuar një shtysë të re drejt integrimit euroatlantik. Megjithatë, analistët vlerësojnë se që nga viti 2024 është shënuar pak përparim në reformat e nevojshme dhe në procesin e afrimit me BE-në dhe NATO-n.
Në anën tjetër, partitë nacionaliste kroate vazhdojnë të kërkojnë reformë të sistemit zgjedhor. Ato argumentojnë se komuniteti kroat duhet të ketë ndikim më të madh në zgjedhjen e anëtarit kroat të Presidencës, duke qenë se boshnjakët janë komuniteti më i madh në Federatë. /DW
