Fenomeni i motit El Nino po intensifikohet me shpejtësi, duke ngrohur ujërat sipërfaqësore në Oqeanin Paqësor, dhe pritet të shkaktojë thatësira, përmbytje dhe temperatura ekstreme, duke i shkaktuar ekonomisë globale dëme të mëdha, transmeton Anadolu.
Organizata Botërore Meteorologjike (WMO) pret që El Nino të jetë veçanërisht i fortë këtë vit.
Sipas raportit të WMO-së, kushtet e El Ninos pritet të zhvillohen mes gushtit dhe tetorit, ndërsa anomalia e temperaturës së sipërfaqes së detit pritet të arrijë rreth 2,9 gradë Celsius, bazuar në mesataren e disa modeleve. Rritja e temperaturës mund të arrijë kulmin rreth nëntorit.
Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-së (NOAA) pret që El Nino të arrijë nivele shumë të larta mes tetorit dhe dhjetorit, me një probabilitet prej më shumë se 90 për qind, ndërsa mundësinë që fenomeni të vazhdojë deri në fillim të pranverës së vitit të ardhshëm e vlerëson në 97 për qind.
Ndikimi i El Ninos ka pasoja të gjera për ekonominë globale përmes prodhimit bujqësor, çmimeve të ushqimeve dhe lëndëve të para, furnizimit me energji, logjistikës dhe inflacionit.
Ndryshimet në modelet e reshjeve mund të shkaktojnë thatësira ose reshje të tepërta, duke ndikuar në furnizimin me oriz, misër, sojë, sheqer, kakao dhe produkte të tjera bujqësore.
Sipas Bankës Qendrore Evropiane (BQE), një El Nino i moderuar mund të rrisë inflacionin real të çmimeve të lëndëve të para me rreth 3 për qind brenda gjashtë deri në 12 muajve nga fillimi i tij.
El Nino mund të rrisë gjithashtu çmimet globale të lëndëve të para joenergjetike me rreth 5 për qind, ndërsa rritja mund të zgjasë deri në 16 muaj.
Rritja e temperaturave të sipërfaqes së detit për shkak të një El Ninoje të fortë mund të rrisë çmimet globale të ushqimeve për rreth dy vjet, me rritjen që mund të arrijë kulmin në 9 për qind, duke prekur veçanërisht çmimet e sojës, misrit dhe orizit.
Banka Botërore pret që çmimet globale të produkteve ushqimore bazë të rriten me 2,5 për qind këtë vit në skenarin bazë, por një El Nino i fortë dhe i zgjatur, së bashku me kostot e larta të energjisë dhe plehrave, kërkesën për karburant dhe kufizimet e eksporteve, mund t’i rrisë çmimet e ushqimeve shumë më tepër se sa është parashikuar.
Sheqeri është produkti bujqësor më i ekspozuar ndaj rritjes së çmimeve të nxitur nga El Nino, pasi reshjet më të pakta të musoneve në Indi, Tajlandë dhe Azinë Juglindore mund të ulin prodhimin e kallamsheqerit, ndërsa reshjet e tepërta në Brazil mund të ndikojnë në rendimentet, sipas Morgan Stanley.
Kushtet më të lagështa në Argjentinë dhe Brazilin jugor mund të mbështesin gjithashtu rendimentet për disa produkte.
Morgan Stanley pret që një rritje e fortë dhe e përgjithshme e çmimeve të drithërave të jetë më pak e mundshme dhe thotë se ndikimi i El Ninos do të varet nga rajoni ku kultivohen të mbjellat dhe koha e reshjeve.
Bakri është një nga lëndët e para me rrezik të lartë nga një El Nino i fortë, pasi reshjet e dendura dhe përmbytjet në Kili mund të ndikojnë në aktivitetin minerar, ndërsa thatësira në Zambi mund të ulë prodhimin e energjisë hidroelektrike, duke reduktuar furnizimin me energji elektrike për minierat dhe duke e ngushtuar më tej furnizimin me bakër.
Megjithatë, dimrat më të butë se zakonisht në disa rajone mund të ulin kërkesën për gaz natyror dhe energji elektrike.
Ndikimi përfundimtar i El Ninos në çmimet e energjisë do të ndryshojë në varësi të kushteve rajonale.
Ndikimi i fenomenit të motit ndryshon ndjeshëm nga një vend në tjetrin. Ndërsa vende si Australia, Kili, India, Indonezia, Japonia, Zelanda e Re dhe Afrika e Jugut përjetojnë dobësim të aktivitetit ekonomik, vende të tjera, përfshirë SHBA-në dhe vendet evropiane, shënojnë rritje përmes kanaleve të ndryshme, sipas Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN).
Raporti i FMN-së, i cili mbuloi periudhën 1979-2013 dhe përfshiu 21 vende dhe rajone, zbuloi se presionet afatshkurtra të inflacionit shfaqen në shumicën e vendeve, pavarësisht vendndodhjes gjeografike.
Studiuesit e Dartmouth College zbuluan se El Nino i viteve 1982-1983 shkaktoi humbje ekonomike prej 5,7 trilionë dollarësh, bazuar në një model që merrte parasysh diferencën mes rritjes ekonomike që vendet do të kishin arritur në rrethana të tjera.
Vetëm El Nino i vitit 2023 pritet t’i ketë shkaktuar ekonomisë globale humbje prej 3 trilionë dollarësh deri në vitin 2029.
Kostoja e vlerësuar e fenomeneve El Nino që mund të ndodhin gjatë shekullit XXI mund të arrijë deri në 84 trilionë dollarë.
El Nino ndikon gjithashtu në logjistikë dhe tregtinë globale, siç ndodhi në vitin 2023, kur niveli i ujit në Kanalin e Panamasë ra në nivele historikisht të ulëta, duke detyruar uljen e numrit të kalimeve ditore të anijeve nga 36 në 24. Reduktimi i vëllimit të mallrave dhe devijimi i anijeve drejt rrugëve më të gjata mund të rrisin kostot e transportit dhe kohën e dorëzimit.
El Nino konsiderohet një goditje ndaj ofertës dhe të ardhurave që mund të ndikojë drejtpërdrejt dhe tërthorazi në ekonominë globale, ndërsa ndikon gjithashtu në temperaturat.
Rritja e kostove mund të reflektohet në inflacionin e konsumatorit, politikat e normave të interesit, përfitueshmërinë e kompanive dhe financat publike, ndërsa problemet logjistike dhe ndërprerjet në prodhimin e energjisë mund t’i shtojnë më tej këto efekte.
Një fenomen i motit që fillimisht shfaqet në një rajon të caktuar mund të shndërrohet në një goditje shumë më të gjerë, duke ndikuar në rritjen ekonomike globale për vite me radhë. /Anadolu Agency/
